Contact | Routebeschrijving | Nieuwsbrieven

maandag 25 juni 2012 16:37

De invloed van verouderen op spaargedrag

Geschreven door  I.P. van Rossen
Rate this item
(2 stemmen)

Met het toenemen van de levensverwachting als gevolg van verbeterde zorg neemt ook de noodzaak toe om na te denken over onze (financiële) oude dag. Allerlei onvoorzienbare maatschappelijke ontwikkelingen kunnen er voor zorgen dat onze oude dag anders gaat verlopen dan de oude dag van de huidige generatie ouderen. Blijft onze AOW wel op het niveau van tegenwoordig, of zal de AOW als gevolg van bijvoorbeeld een financiële crisis lager uit gaan vallen dan wij nu denken? Zal er van mij verwacht worden dat ik minimaal een bepaald niveau van “eigen bijdrage” aan mijn pensioen zal bijdragen of zal er een gegarandeerd  inkomensniveau blijven? Het zijn allemaal vragen met onzekere antwoorden. De onzekere toekomst maakt wel dat de húidige toekomstige generatie ouderen goed moet nadenken over de voorzieningen die zij voor zichzelf nú gaan treffen. Alleen.... niet iedereen blijkt zo makkelijk te bewegen daar goed over na te denken! Wat te doen?

 

De toekomst
Diverse economische rekenmodellen (1) bieden ons een blik op onze financiële toekomst als oudere. Op rationele wijze worden daarin factoren als loonontwikkeling, looninflatie, prijsinflatie, (kans op) echtscheiding, leeftijd waarop met pensioen-opbouw gestart en zoveel als mogelijk te bedenken andere factoren die daarin een rol kunnen spelen verdisconteerd. De AFM concludeert uit de onderzoeken dat “.. de meeste consumenten een redelijk – maar lager dan verwacht – pensioen zullen ontvangen...”. De AFM nodigt de pensioensector uit na te denken over de wijze waarop deze verwachting bijgesteld kan worden. Opvallend hierbij is de economisch-rationele wijze waarop de problematiek benaderd wordt. Een interessante vraag, na de bovenstaande constatering van de AFM, zou namelijk zijn: “Wat gaat u doen om uw financiële toekomst positief bij te stellen?” om vervolgens zichzelf de vraag te stellen: “Hoe groot is de kans dat mensen dat wat nodig is ook daadwerkelijk uit te voeren?”. Het blijkt namelijk dat een belangrijk deel van de mensen niet in staat is om dat wat nodig is voor het realiseren van onze verwachtingen ook daadwerkelijk te doen; kennelijk is de horizon van onze toekomst te ver weg. Natuurlijk kunnen daarvoor diverse economische redenen zijn. Er bestaan echter ook diverse redenen die samen hangen met de menselijk psyche.

Onderzoek
De mens namelijk is een wezen dat neigt te leven bij de prikkel van de directe beloning en is niet altijd in staat (de één meer dan de ander) voor zichzelf toekomstige voorzieningen te treffen. Dat heeft te maken met het feit dat de concrete realiteit de kijk op de abstracte toekomst kan vertroebelen. Niettemin blijkt uit onderzoek dat het mogelijk is toekomstig spaargedrag te beïnvloeden bijvoorbeeld door de verleidingen die aanzetten tot directe uitgaven te vermijden of door toekomstige beloningen nadrukkelijker onder de aandacht te brengen. Dit zijn echter vooral op de toekomst gerichte prikkels en beloningen die, naar hun aard, buiten onszelf liggen. Recentelijk is onderzoek gepubliceerd waaruit is gebleken dat het ook mogelijk is prikkels te creëren die meer gerelateerd zijn aan onszelf en wel in het bijzonder ons toekomstige zelf (2). De wijze waarop zij dit deden was door proefpersonen diverse ge-”photoshop”-te weergaven van zichzelf te laten zien op een gepensioeneerde leeftijd.  Dit leidde ertoe dat de proefpersonen in hun financiële keuzes meer afdroegen voor hun toekomstige spaargedrag. Het frappante hiervan was dat bleek dat zij dit niet bewust deden, blijkens hun gegeven motivatie,  maar dat dit spontaan als gedrag ontstond.

Een voorlopige conclusie die de onderzoekers trekken is dat als mensen langetermijn beslissingen moeten nemen het belangrijk kan zijn een levendige afbeelding te laten zien van hun toekomstige zelf. Op dit moment zijn er reeds websites die bezoekers de mogelijkheid aanbieden een blik in die toekomst te werpen (zie bijvoorbeeld “face of the future”). Als voorbereiding op financiële adviesgesprekken is dat misschien wel de beste voorbereiding die je iemand als advies kan meegeven. Wapen u tegen de verleiding! Neem een foto van uzelf mee zoals u er zelf in de toekomst (zou kunnen) uitzien!

(1) AFM. “Geef Nederlanders pensioeninzicht”. 2010

(2) Hershfield et al, “Increasing Saving behaviour Through Age-processed Renderings of the Future Self”; Journal of Marketing Research (vol. XLVIII, S23-S37;2011)

Last modified on dinsdag 26 juni 2012 06:37

Leave a comment