Contact | Routebeschrijving | Nieuwsbrieven

vrijdag 25 mei 2012 07:11

Hospitalisering van de schuldenaar

Geschreven door  I.P. van Rossen
Rate this item
(3 stemmen)

Niets werkt zo goed als een mooie metafoor. Het helpt zaken duidelijk te maken en het helpt zaken in onderling verband te zien. In het denkproces van het oplossen van problemen is gebruik van een goede metafoor een (vrijwel) onmisbare stap. Alleen,... na de metafoor komt een volgende stap, namelijk het bedenken van oplossingen. Valkuil is soms dat mensen de metafoor gaan verwarren met het feitelijk onderwerp van de metafoor. Als voorbeeld kan dienen de metafoor van de student die zich door zijn examenstof worstelt. Het beeld van de moeite die de student zich getroost om door de leerstof heen te komen toont zich zelf, toch zullen weinigen de student adviseren worstel-lessen te gaan nemen teneinde zich daarin te bekwamen zodat hij beter door zijn examens heen komt. De schuldsanering is behept met een metafoor, namelijk de gezondheidszorg- metafoor.

De schuldhulpverlening als ziekenzorg, inclusief eerste hulppost, de arts aan het ziekenhuisbed en het temperaturen van de patiënt. Het zijn allemaal metaforen die gebruikt worden om de status en/of het probleem binnen de schuldenproblematiek te verduidelijken. Alleen... het is wel “slechts” een metafoor. De schuldenaar is niet écht een patiënt en is niet écht ziek. De metaforen zijn bedoeld om een bepaalde acuutheid die aanwezig is in de schuldhulpverlening te helpen duiden. Toch is meer en meer de benadering van de persoon met schuldenproblematiek die van een persoon met a priori multiproblematiek die, in toenemende mate, ernstig (maatschappelijk) ziek is en acute (d.w.z. crisis-) hulp nodig  heeft. Hierdoor dreigen de aanpak van en de bedachte oplossingen voor schuldenproblematiek in de uitwerking een pad op te gaan alsof men bezig is met ziekenhuismanagement. Als grote afgeleide van deze gedachte kennen we het enige jaren geleden ingevoerde “stabilisatie-traject”, het “stabiliseren” van de “patiënt”. Dit stabilisatie-traject is enige jaren het veruit grootste onderdeel geweest van de “geïnstitutionaliseerde” schuldhulpverlening. Gelukkig is sinds kort, voor een deel in de plaats van het stabilisatie-traject, de duurzame financiële dienstverlening geïntroduceerd, waarmee het accent in ieder geval weer kwam te liggen waar het hoorde, voor het overgrote deel van de schuldenaren dan toch, namelijk op de financiéle dienstverlening. Het stabilisatie-traject zelf is sindsdien gemaximaliseerd in duur tot een beperkt aantal maanden. (En dat is dan toch weer in overeenstemming met de gezondheidszorg-metafoor waar stabilisatie van de (trauma-)patiënt ook slechts een kort tussenstation is op weg naar de eigenlijke behandeling).
Het moet gezegd: de gezondheidszorg-metafoor is natuurlijk uitstekend geschikt om in ieder geval sommige van de crediteuren, op gepaste afstand te houden. Een patiënt ga je immers niet lastigvallen! Dat voordeel weegt echter onvoldoende op tegen de grote hoeveelheid nadelen waarvan de grootste is geweest dat schuldhulpverleners zelf nalieten om de schuldenaar adequaat  en snel genoeg voor de “behandeling” (namelijk het treffen van betalingsvoorstellen) op te roepen  het dossier ter hand te nemen.
 Hoe de gezondheidszorg-metafoor zich overigens verhoudt met de grote groep van naar schatting meer dan 500.000 schuldenaren die als gevolg van de financiële crisis in de schuldenproblematiek dreigen te geraken laat zich moeilijk raden en is eenvoudigweg niet bekend in haar omvang of haar ernst. Dat duiding van deze grote groep schuldenaren als multi-problematische maatschappelijk ontwrichte groep personen een wat al te zware kwalificatie is lijkt niettemin aan de hand, daar zullen de meeste schuldhulpverleners het over eens zijn. De grootte van de groep alleen al maakt dat de benadering van deze groep vooral gericht moet zijn op financieel-effectieve en probleemgerichte aanpak. Onderdeel daarvan kan dan nog altijd zijn de “maatschappelijk noodgevallen” te schiften (in de gezondheidszorg-metafoor zou dat “triage” heten) en te stabiliseren. Als dat niet snel plaatsvindt dan dreigt de hele kwalificering van de schuldenaar als multi-problematisch het karakter van een self-fulfilling prophecy te krijgen. De schuldenaar is dan multi-problematisch niet zozeer omdat hij multi-problematisch ís, maar omdat hij multi-problematisch is gewórden, of nog erger, gemáakt.

Last modified on vrijdag 31 mei 2013 16:04

Leave a comment