Contact | Routebeschrijving | Nieuwsbrieven

donderdag 24 mei 2012 12:02

“Personal Financial Advice”

Geschreven door  I.P. van Rossen
Rate this item
(1 Stem)

Een paradigma verandering?

Schuldhulpverlening, schuldbemiddeling, budgetbeheer, budgetcoaching, herfinanciering en saneringskredieten; het is verdedigbaar te stellen dat dit allemaal financiële producten zijn die vallen onder de noemer persoonlijk financieel advies. Traditioneel richt het werkveld van het Persoonlijk Financieel advies, dat in haar uitvoering valt onder het gedragstoezicht van de AFM, zich op hypotheken, pensioenen en investeringsadviezen en niet zozeer op schuldenproblematiek of  “het negatief vermogen”. Weliswaar vallen schulden onder het onderdeel “vermogen”, maar schuldenproblematíek wordt daar in zijn algemeenheid niet onder gerekend, althans leidt al snel tot de conclusie dat de toegevoegde waarde van een persoonlijk financieel advies vrijwel nihil is. Toch is er wel een verandering op deze markt te bespeuren waarbij zelfs, als gevolg van de afschaffing van het provisie-stelsel bij complexe producten (zie ook de “passende provisieregel” op de site van het AFM), vergoedingssystemen worden aangedragen die verdacht veel gelijkenis vertonen met de wijze van onkostenvergoeding zoals die bij veel schuldhulpverlening-trajecten in rekening wordt gebracht, namelijk gespreide betaling van provisie.

Persoonlijk advies Plan
De definitie van persoonlijk financieel advies is “het proces dat leidt naar de voorbereiding, formulering en uitvoering van een gestructureerd financieel plan” (Van den Berg, J., De Looze, M., 2007: “Memo financiële planning”). Nog meer gedetailleerd is de definitie van Schuurmans (2011): ”Het continue proces van planning, uitvoering, bewaking en bijsturing van inkomen, uitgaven, vermogen en schulden, onder het gelijktijdig bewaken van risico's, ter ondersteuning van veranderende doelen, behoeften en draagkracht van individuen en hun huishouden, in opeenvolgende levensfase”. Deze omschrijving verdraagt zich, wellicht onvermoed, op een aantal (en misschien wel alle) onderdelen uitstekend met de wijze waarop schuldbemiddeling “lege artis” wordt uitgevoerd. Een aantal kenmerken zitten in deze omschrijving die nadere belangstelling wekken:

  1. Continuïteit in de uitvoering
  2. Focus op vermogen (in voornamelijk financiële zin)
  3. Bewaking van doelstellingen, behoeften en draagkracht
  4. Opeenvolgende levensfasen

Continuïteit
Ook in de schuldhulpverlening is een kwalitatief hoogwaardige uitvoering gediend met een continue planning, uitvoering, bewaking en bijsturing. Niemand zal tegenspreken dat deze uitvoeringsvoorwaarden, al dan niet expliciet, voortdurend als leidraad (zouden moeten) dienen. Dat betekent dat op enigerlei wijze deze voorwaarden ook zullen moeten blijken uit het werkproces zelf. In de NEN-8048 normering is monitoring op deze handelingen overigens opgenomen.

Focus op vermogen
De benadering van schuldenproblematiek als een uitsluitend financieel probleem is een niet-juiste. Dat wil niet zeggen dat van de in 2011 aangemelde schuldenaren bij de NVVK-leden het allemaal schuldenaren betrof  die naast hun schuldenproblemtiek ook nog andere problematiek heeft. Ook wil dat niet zeggen dat als er meerdere problemen spelen (zgn. multi-problematiek) benadering van schuldhulpverlening als uitsluitend financiële problematiek niet toch resultaat brengt. Noch minder wil dit zeggen dat van de op dit moment genoemde aantallen van meer dan 500.000 personen die financiële problemen hebben, een uitsluitend financiële benadering een onjuiste aanpak zou zijn. Feit is dat het eenvoudigweg niet bekend is hoe groot de groep van schuldenaren is die, bij aanbieding van een uitsluitende financieel opgezette schuldhulpverlening effectief geholpen kan worden. A priori is niet aan de hand dat dat een (zeer) grote groep zou kunnen zijn.

Bewaking
Of het prettig is of niet en of het het waar is of niet, het minnelijk traject heeft, in ieder geval naar buiten toe, te maken met het imago dat dossiers onbehandeld blijven liggen op een bureau van de schuldhulpverlener. De module “stabilisatie-traject” heeft daaraan, alle goede intenties ten spijt, sterk bijgedragen. De huidige aanpassing van het NVVK-werkproces (met een maximalisering van het stabilisatie-traject tot 4 maanden en de invoering van de module “Duurzame financiële dienstverlening” met een halfjaarlijkse toetsing van de al dan niet bestaande noodzaak tot continuering daarvan) heeft geleid tot de eerste voorzichtige schreden op het pad van continue bewaking en real-time actueel inzicht, niet alleen in status maar ook in voortgang. Het is niet onrealistisch te veronderstellen dat dit de komende jaren nog verder intensiveren.

“Life-plan”
Plaatsing van een schuldhulptraject in een “life-plan” (een in ons omringende landen meer gangbaar concept dan hier te lande) is geen voor de hand liggend en/of gangbare wijze waarop tegen schuldenproblematiek wordt aangekeken. Beste waarnaar, in deze context, toegewerkt wordt is dat de problematiek een eenmalig event is waarop met schrik teruggekeken wordt en dat nooit weer terugkeert. Toch is het niet helemaal van zinnigheid ontbloot om voormalige schuldenaren ná hun schuldsaneringsperiode een aanvullende dienstverlening aan te bieden die gericht is op een verdere horizon dan alleen de periode van de sanering. De module nazorg is in feite een uitvloeisel van dezelfde gedachte en heeft in die zin alleen een uitbreiding nodig.

Paradigma
De oproep tot een paradigma verandering in het personal financial advice komt (o.a.) van J.B. Schuurmans (2011). Hij roept de financiële instituties op zich om te vormen van een product geörienteerde organisatie naar een klantgerichte organisatie. Deze oproep werd enkele jaren geleden ook al gedaan door de NVVK bij de introductie van de schuldhulpverlening nieuwe stijl. De overlap aan doelstellingen tussen de wereld van de financial services en de wereld van de schuldhulpverlening rechtvaardigen voor het werkveld van de schuldhulpverlening voor zichzelf een afweging te maken of een dergelijke paradigma-verandering niet een voor de hand liggende volgende keuze is in de uitvoering.
Schuurmans is gelijktijdig met zijn oproep een initiatief gestart voor het oprichten van een Nationaal Initiatief Geld Advies Dienst (naar analogie van de Engelse Money Advice Service). In het initiatief zit een aantal zwaargewichten zoals de voorzitter van de SER, A.H.G.Rinnooy Kan, de voorzitter van de AFM, R. Gerritse, en P. Schnabel, directeur Sociaal Plan Bureau.
De inschatting is dat uit de wereld van deze autoriteiten meer van dit soort initiatieven is te verwachten, totdat ook het veld van de schuldsanering, als groter speelveld, op enigerlei wijze daar onder valt of mee werkt. Misschien een mooi moment om aan te haken?

1. Van den Berg, J., De Looze, M., 2007: “Memo financiële planning”

2. J.B. Schuurmans (2011), "Fundamental Changes in Personal Financial Advice - customer centricity in Financial Services". Tilburg University: Thesis.

Last modified on maandag 28 mei 2012 21:43

Leave a comment