Contact | Routebeschrijving | Nieuwsbrieven

zondag 28 juni 2015 10:50

Erfgenamen en schulden: voorlichting en een wetsvoorstel

Geschreven door  G. Lankhorst
Rate this item
(0 stemmen)

Erfgenamen kennen niet altijd de risico’s van een erfenis met schulden, in het bijzonder als een huis met een “onderwaarde” hiervan onderdeel uitmaakt. Het gaat dan om woningen belast met een hypotheekschuld die hoger is dan de waarde van de woning (de woning staat dan onder water) en om woningen die langdurig te koop staan en die in waarde dalen. In het laatste geval is het risico dat gedurende de periode dat de woning te koop staat, niet alleen die woning aan waardedaling onderhevig is, maar ook dat de vaste lasten van de woning doorlopen en daarmee een bestaande schuld steeds hoger wordt. Waar valt betrouwbare voorlichting te halen ? En is er rechtsbescherming tegen schulden van de overledene ?

 

Als het gaat om voorlichting aan erfgenamen over het aanvaarden van erfenissen heeft de notariële beroepsorganisatie KNB de brochure “een erfenis, wat nu” en de website www.notaris.nl aangepast. Duidelijk is beschreven wat de risico’s van aanvaarding zijn en welke mogelijkheden een erfgenaam heeft als de erfenis niet gewild is. Ook de website besteedt aandacht aan dit onderwerp, waarbij meer specifiek wordt ingegaan op de risico’s bij het erven van een huis. Een simpele daad van aanvaarding door een erfgenaam wordt algauw door de rechtspraak uitgelegd als een daad van “zuivere aanvaarding van de nalatenschap”, hetgeen betekent dat men dan ook de (belasting)schulden heeft aanvaard. Het risico is dat die handelingen (bijvoorbeeld goederen uit de boedel van de overledene meenemen) vaak al worden verricht vóórdat een erfgenaam informatie bij een notaris of andere deskundige heeft ingewonnen. Direct verwerpen van de nalatenschap kan uiteraard ook.

Een goed advies is doorgaans om de erfenis “beneficiair te aanvaarden” in geval van twijfel of onzekerheid over de omvang / toestand van de erfenis. In de brochure en op de website wordt in begrijpelijke taal uitgelegd welke verplichtingen volgen uit de wettelijke vereffening die volgt op beneficiaire aanvaarding. Men is dan als erfgenaam niet verantwoordelijk voor de schulden van de erflater. De schulden worden eerst betaald uit de erfenis, en als er dan geld over is, gaat dat alsnog naar de erfgenamen. Wanneer de schulden meer zijn dan de bezittingen, hoeven de erfgenamen niet uit eigen vermogen bij te betalen, en zij ontvangen dan ook niets. Voor een beneficiaire aanvaarding moet wel een verklaring bij de rechtbank worden afgelegd, met griffiekosten. Na een beneficiaire aanvaarding zijn de erfgenamen wel verplicht de nalatenschap te vereffenen. In samenwerking met de uitvaartbranche wordt in diverse uitvaartmedia gewezen op de mogelijkheid van beneficiair aanvaarden. Ook heeft de KNB de medewerkers van de notaristelefoon - een laagdrempelige publieksinformatielijn van de KNB met ongeveer 12.000 bellers per jaar - nog eens gewezen op het belang van een duidelijke voorlichting over de erfenis-met-schulden.

Bovendien is zeer recent (op 9 juni 2015) een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer ingediend door de Minister van Veiligheid en Justitie (Wijziging van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek om erfgenamen beter te beschermen tegen schulden van de erflater - Wet bescherming erfgenamen tegen schulden, TK 2015-2016, 34 224, nrs. 1-3). Minister Van der Steur stelt daarin voor om in de wet een bepaling op te nemen voor de uitzonderlijke situatie waarin een erfgenaam de nalatenschap zuiver heeft aanvaard en nadien - zonder dat hem hiervan een verwijt kan worden gemaakt - met een onverwachte schuld wordt geconfronteerd, waarbij hij alsnog de mogelijkheid krijgt om de kantonrechter een machtiging te vragen om de erfenis - voor wat betreft deze nieuwe schuld - beneficiair te aanvaarden. Een vergelijkbaar geval is al geregeld in artikel 4:194 BW. In deze bepaling worden erfgenamen beschermd tegen een testament van de erflater dat later bekend wordt en waardoor zij in een financieel nadeliger positie komen. Artikel 4:194 BW heeft dus in feite eenzelfde doel: een erfgenaam beschermen tegen schulden die hij niet had voorzien. In dat geval heeft een erfgenaam de mogelijkheid om alsnog beneficiair te aanvaarden, omdat indien de erfgenaam wel bekend was geweest met het testament hij de nalatenschap waarschijnlijk beneficiair zou hebben aanvaard. Dit is met een onverwachte schuld, die de erfgenaam niet had kunnen voorzien, niet anders.

Bestaande lagere jurisprudentie maakt het reeds mogelijk dat op grond van de redelijkheid en billijkheid erfgenamen alsnog in de gelegenheid worden gesteld om de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Een uniforme grondslag zou echter moeten komen van het nu aanhangige wetsvoorstel. Uit het wetsvoorstel wordt ook duidelijk dat de Minister niet kiest voor een nieuw erfrechtstelsel waarin erfgenamen een nalatenschap voortaan standaard beneficiair aanvaarden. Die keuze zou voor de meeste erfgenamen onnodige extra kosten met zich meebrengen omdat de nalatenschap dan volgens de wettelijke vereffeningsregels moet worden afgewikkeld. En verreweg de meeste nalatenschappen hebben gelukkig nog steeds een positief saldo.

Last modified on maandag 29 juni 2015 11:56

Leave a comment